Op 1 juli 2015 begon het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Tijdens dit programma gingen activiteiten met weinig stikstofneerslag onder voorwaarden door. Op 29 mei 2019 oordeelde de Raad van State (RvS) echter dat het PAS in strijd was met de Europese Habitatrichtlijn. Gevolg hiervan is dat projecten die onder het PAS geen vergunning nodig hadden, nu toch een vergunning nodig hebben. Op 28 februari 2022 is daarom het legalisatieprogramma vastgesteld om de PAS-meldingen te legaliseren. Nieuw legalisatieprogramma Dit legalisatieprogramma verliep op 1 maart 2025. Het Kabinet heeft zich ingezet voor een verlenging van dit programma tot 1 maart 2028. Deze wetswijziging is op 10 februari 2026 door de Eerste Kamer goedgekeurd en vereiste een aanvullend programma. Een concept hiervan ligt tot en met 29 mei 2026 ter consultatie. Iedereen kan hierop gedurende deze periode een reactie geven. Met dit programma probeert het kabinet PAS-melders en andere groepen die vanwege onrechtmatig overheidshandelen zonder juiste natuurvergunning zitten te helpen richting zicht op een legale situatie. Wat verandert er? In het programma verschuift de focus van legaliseren uitsluitend via vrijgekomen stikstofruimte naar een maatwerkaanpak. Deze aanpak wordt ondersteund met het aanbieden van Rijkszaakbegeleiding die langsgaat bij de ondernemers zelf, via verschillende regelingen die provincies kunnen openstellen en door eventuele schade via de schadecommissie PAS-melders te vergoeden. Mogelijkheden Oplossingen die binnen het programma genoemd worden zijn:
Reduceren binnen de huidige referentiesituatie (intern salderen) door innovatie (toepassen emissiearme/reducerende technieken, omschakelen, managementmaatregelen of extensiveren; Extern salderen met depositieruimte uit het Stikstofregistratiesysteem, depositieruimte uit provinciale doelenbanken of particulier extern salderen; (Gedeeltelijke) Beëindiging. Hiermee kan mogelijk gebruik gemaakt worden van een beëindigingsregeling. Er wordt verkend of er een specifieke beëindigingsregeling voor PAS-melders kan worden gemaakt. Verplaatsen van het bedrijf. Provincies kunnen hiervoor middelen uit de Regeling provinciale maatregelen PAS-melders 2024 gebruiken.